monda lingvo

monda lingvo

sábado, 25 de abril de 2020

S-RO ANTONIO UCEDA, LA “INSTRUISTO DE L’ VILAĜO”

(Mallonga rakonto pri iu hispana rura instruisto kaj e-isto)

   Kiel sciate, dum la unua triono de la 20-a jarcento, same kiel en multaj aliaj mondo-areoj, ankaŭ en Hispanio la esperanta movado kreskis rapide. Tiel, oni facile trovas rakontojn pri homoj kiuj, disde diversaj profesioj, dediĉis la tutan aŭ parton de sia tempo al la disvastigado de la lingvo internacia ene de siaj sociaj rondoj. Ekster tio oni povus ankaŭ mencii tiujn kiuj, kvankam ja parolis E-on, ili ne agadis aktive por la Movado kiel, ekzemple, Blas Infante.

  Tiamaniere, oni memoru pri sciencistoj (i.a. Leonardo Torres Quevedo), inĝenieroj (i.a. Ricardo Codorníu), militistoj (i.a. Julio Mangada), politikistoj (Francisco Azorín Izquierdo), terkulturistoj (kiel la fama Francisco Máñez en Ĉeste, Valencio), plurfakuloj (kiel Emilio Herrera Linares, samtempe sciencisto, inĝeniero, militisto kaj politikisto). Kaj ankaŭ, kompreneble, estis lernejo-instruistoj kiujn oni povas -kaj ankaŭ eĉ oni devas- memorigi.

  Tute hazarde, antaŭ iom da tempo, mi eklegis libron eldonita de Andaluzia Esperanto Unuiĝo, kies titolo estas “Apud centjara oliv-arbo”(hispane: Junto a un olivo centenario). Tiu libro rakontas la vivon de elstara instruisto kaj muzikisto, nome Alfonso Escamilla Roa, kiu pasigis la pli grandan parton de sia labora vivo en la ĥaena municipo Pegalajar (prononcu: pegalaĥar'). La sola ekzemplero kiun mi havis de tiu verko estis donacita de mi al la Huesa Municipa Biblioteko antaŭ kelkaj jaroj.

                                   
kovrilo de "Apud centjara oliv-arbo", kie la fratoj Uceda estas kelkfoje menciitaj

   Legante tra la unuaj paĝoj de tiu ĉi libro, mi eklernis ke ĉirkaŭ 1930 okazis en la ĉefurbo de la provinco Ĥaeno (hispanlingve: Jaén, oriente de la Andaluzia regiono) iom grava movado favore al Esperanto, precipe ĉe la tiea “Altlernejo de Instruisto-scienco”. Kaj mi eksciis ke, inter tiuj favorantoj de la Zamenhofa lingvo, aperis du fratoj, S-roj José Uceda Flores kaj S-ro Antonio Uceda Flores, kiuj kune kun S-ro Alfonso Escamilla kaj kelkaj aliaj junuloj, multe agadis favore al E-o. (Aldonendas, ke antaŭ nelonge, konata samideano sciigis al mi tion, ke alia frato de José kaj Antonio, nome Francisco Uceda Flores, estis instruisto en la Ĥaena urbo Baeza kaj  estis li ankaŭ esperantisto. Eĉ oni scias ke tiu Francisco partoprenis kongreson en Kordovo en 1983. Eble li meritus alian artikolon).

   Okazas ke, pro familia deveno, mi havas fortan rilaton al iu ĥaena vilaĝo, nome Huesa, kie, kiel sciate de mi, estis grava homo kies profesio estis lernejo-instruisto, kaj kiu nomiĝis Antonio Uceda; sed: ĉu lia dua familia nomo estis Flores? Jen kion tuj mi demandis al mi: ĉu eble tiu Antonio Uceda estas la sama kiu estas tre konata de ĉiuj loĝantoj de Huesa? Cele malkovri tiujn dubojn, mi demandis interrete al kelkaj el miaj konatoj tie, ĉu iu el ili konis S-ron Uceda kaj pliajn datumojn pri lia vivo. Feliĉe, unu el tiuj amikoj tuj sciigis al mi tion, ke S-ro Uceda estis preskaŭ familiano lia, kaj tion, ke vere tiu elstara homo ja parolis Esperanton! Fakte, tiu amiko mia memoras tre bone ke foje li estis parolanta kun li pri Esperanto, kaj vidis poŝtkartojn ricevitajn de S-ro Uceda, venantajn de multaj landoj de Eŭropo. Tio vere dolĉe surprizis mi! Tamen, mi ne plu enketis pri tiu afero kaj preskaŭ forgesis pri ĝi. Kaj tempo pasis...

                                    
                                    D. Antonio Uceda Flores

       Post kelkaj jaroj, kaj vidite ke kutime ĉe la Andaluziaj periodaj Esperanto-gazetoj oni publikigas biografiojn de pli-malpli elstaraj esperantistoj en la historio de la movado en nia regiono, mi decidis ke, eble, S-ro Antonio Uceda, homo bone konata de mi dum mia infana kaj juna aĝoj, meritis almenaŭ artikoleton pri sia vivo. Tiucele, mi kontaktis lian filon, S-ro Pepe Uceda, kiu tre afable donis al mi kelkajn datumojn pri la vivo de sia patro.

   Tiel, oni povas rakonti ke S-ro Antonio Uceda naskiĝis en Ĥaeno (Jaén), la 12-an de februaro de 1914. Lia patro, S-ro Antonio Uceda de Vargas, estis juĝisto de la Provinca Ĥaena Tribunalo; lia patrino, S-rino Elisa Flores Conheim, estis profesorino de la Supera Lernejo de Lingvoj. Entute, naskiĝis 6 gefratoj de tiu geedzo-paro. 

  S-ro Antonio Uceda tre june interesiĝis pri Esperanto, kaj ankaŭ pri la germana lingvo. (Plejeble, tiu intereso pri la germana devenis de la fakto ke lia avino estis germana-devena virino). Estante ankoraŭ tre juna, li estis postenigita kiel instruisto en diversaj vilaĝoj de la provinco Ĥaeno, ĝis kiam li definitive labor-posteniĝis en Huesa, malgranda vilaĝo kiu havas ĉirkaŭ 3.000 enloĝantojn, kaj kiu situas sude de la distrikto konata kiel “Montaro de Cazorla”.

  Tamen, pro la Hispana Enlanda Milito (1936-1939) li devis aliĝi al Regimento de Regululoj n-ro 3 de Ceuta (hispana urbo kiu situas norde de Afriko). Post la militfino, li revenis al Huesa, kie li restis ĝis sia emeritiĝo.

  S-ro Uceda edziĝis al S-rino Carmen Fages Segura, filino de la loka kuracisto, kaj do, ŝi apartenis al iom influa familio de la vilaĝo. Tiu geedzo havis 6 gefilojn, el kiuj, bedaŭrinde, du el ili mortis tre frue. 

                    
La vilaĝo Huesa ĉirkaŭ 1970

  S-ro Antonio Uceda estis alta kaj korpulenta viro. Li ekzercis sian postenon kiel instruisto dum ĉirkaj 50 jaroj, iĝante grava referenco en la vilaĝo pro sia bona agado kaj personeco. Krome, estis li ankaŭ injektisto-praktikisto (kio en Hispanio estas homo kiu injektas kaj efektivigas malgrandajn kuraco-flegadojn). Por atingi tiun postenon -kiu estis ja grava tasko en la tiutempa vilaĝo- li devis trapasi kurson kaj atingi titolon ene de la Sanitara Provinca Oficejo.

   S-ro Antonio Uceda mortis decembre de 1995, kiam li preskaŭ aĝis 82 jarojn. Tiutempe li jam vidviĝis dum 10 jaroj. Tra la tuta vilaĝo Huesa kaj ties ĉirkaŭaĵoj, li estis -kaj daŭre restas- tre respektata kaj estimata homo. Ĉiuj ankoraŭ nomas lin Don Antonio (t.e.”S-ro Antonio“), pro tio, ke li vere estis la ”instruisto -aŭ eble pli ĝuste, la majstro- de ĉiuj“.

   Oni ne tro scias pri sia E-a agado dum la multaj jaroj kiam li loĝis kaj laboris en Huesa. Oni estas certaj ke li ja sendis kaj ricevis oftajn poŝtkartojn kaj leterojn venantajn el diversaj landoj. Tre eble, li ankaŭ aliĝis al iu Esperanto-asocio (kio certe okazis dum sia junaj jaroj). Sed almenaŭ oni ja memoras pri iu certa frazo kiun li ofte eldiris: "Mi ja parolas E-on; jen lingvo universala... sed malfeliĉe parolata de neniu". Se S-ro Uceda ankoraŭ vivus, li povus konstati tion, ke Esperanto, pro la interreta erao, ja refloris!! 

jueves, 16 de abril de 2020

HO, DETRUEMA HOMAR’

Tiun mondon regas la homar’
pere de frenezaj reguloj
ĉu vere inteligentuloj?
ne, Panjo, temas pri stultular’

ĉieajn maljustecojn vidu!
ĉian problemon milit’ solvos
malriĉuloj plejeble mortos
konkurenc’ ĉion, ĉie, makulu!

kio pri interkomunikad’?
kion faros minoritatoj?
lernu la anglan! ĉiuj ŝtatoj
jen kio utilas al merkat’

detruas la homar’ la mondon
ĉiuj specioj: iru for jam!
naturon ni ne traktu per am’
oni forgesu la estonton

plendu, plendu multe, loĝantoj
kvankam tion ne solvos vento
estas ankoraŭ frua tempo
estu zorgemaj, la regantoj!







miércoles, 15 de abril de 2020

SOLECEMAS MI

(Poemo verkita de Juan García del Río, dum la kvarenteno pro koronviruso, iun matenon de aprilo de 2020)


Hejme ni restis, tutmonde pandemiis
preskaŭ ĉio fermiĝis, ĉio ŝanĝiĝis
tamen, ĝojo de mi vere ne foriris
ĉar unu el miaj revoj mi atingis

estas mi ŝatanto de daŭra soleco
ĝojas mi hejmresti kiel en fortreso
ĉar, kio eksterdoma estas komplezo?
nenio, kio nomiĝeblus beleco

ĉi-tempe apudas libroj, poezio
alvenas al mi muziko, nostalgio
birdokantoj aŭdeblas, jen terapio
trankvileco kompareblas al nenio

kaj ĝis kiam normalaj tempoj revenos
ĉi tiujn plezurajn agadojn mi tenos
agrablajn memoraĵojn mi mense ĉenos
sed amikajn babiladojn mi reprenos.




lunes, 30 de marzo de 2020

OMAĜE AL “DEK BOVINOJ”

   La infankanto “Dek Bovinoj” estas unu el la plej famaj kantoj en Esperantujo dum tiuj lastaj pasintaj jaroj. La kanto celas esti amuza ilo por instrui la dek unuajn numeralojn al tiuj infanoj kiuj lernas Esperanton. “Dek Bovinoj” tiom kaj tiel famiĝis, ke iamaniere ĝi iĝis la Esperanta himno dum tiuj jaroj, almenaŭ el humura vidpunkto.

Tiu ĉi artikoleto estas dediĉita al ĝi. Oni nur enmetos la tekston de la kanto kaj kelkajn kuriozajn memeojn kaj videojn kiuj aperis -aŭ aperos estontece- en interreto. Oni aldonas amuzan videon kiu enhavas la tradician himnon "La Espero". Mi esperas ke vi ĉi tiun kolekton ĝuu!!

Apartan dankegon al Babelo Filmoj pro tiu ĉi (kaj multaj aliaj) mojosaj kreitaĵoj.

Teksto:

Unu bovino, muĝas, mu!
Du bovinoj, muĝas, mu!, mu!
Tri bovinoj, muĝas, mu!, mu!, mu!
(kaj tiel plu....ĝis la dek bovinoj!)

Ni bovinoj ŝatas muĝi
kaj manĝadi freŝan herbon
ni tre ŝatas la kamparon 
kaj ripozi longan tempon

Ni bovinoj estas grandaj
kaj produktas multan lakton
nia kapo havas kornojn
kaj la buŝo grandan langon

------------------------------------------------------------------------------------------

ALDONAĴOJ

1.- Jen kelkaj memeoj pri tiu "grava" afero:



                          



Tiu supra estas farita de mi mem...


2.- Jen la originala video (kun subtekstoj en la hispana lingvo):

3.- Jen aliaj rilataj videoj: (espereble oni aldonos pliajn!)

a) Kantita de kelkaj junuloj en trajno en Amsterdamo:


b) Kantita per ukulelo de Usona esperantisto:


c) Mallonga raporto ĉe Andaluzia televido:


ĉ) Videa raporto pri la estingiĝo de  la bovinoj!!:




miércoles, 18 de marzo de 2020

CÓMO ESCRIBIR EL ESPERANTO SI NO TENEMOS TECLADO CON "SUPERSIGNOJ".

Breve explicación de los sistemas (o códigos) de la “x” y la “h” para escribir el esperanto cuando no se dispone de teclado adecuado.

"X-kodo","ikso-kodo": (usado en informática; es el sistema más usado de los 2)

ĉ = cx:   Ĉinio= Cxinio
ĝ = gx:   ĝis = gxis
ĥ = hx:  ĥaoso = hxaoso
ĵ = jx:    ĵuri = jxuri
ŝ = sx:   ŝi = sxi
ŭ = ux:  ankaŭ = ankaux

"H-kodo", "ho-kodo":(aconsejado por Zamenhof y por la Akademio de Esperanto)

ĉ = ch: Ĉinio = Chinio
ĝ = gh: ĝis = ghis
ĥ = hh: ĥaoso = hhaoso
ĵ = jh: ĵuri = jhuri
ŝ = sh: ŝi = shi
ŭ = u: ankaŭ = ankau (no se le añade “h”, porque nunca va a generar ambigüedad)

----------------------------------------------------------------------

- Este es uno de los enlaces con los que se puede escribir en un ordenador con los "supersignoj". 

https://esperanto.typeit.org/

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

- Alfabeto del esperanto con su correspondiente transcripción fonética.







viernes, 21 de febrero de 2020


MALLONGA ENKONDUKO AL TOKIPONO

  Kiel jam sciate de ĉiuj esperantistoj, Esperanto ne estas la sola “artefarita” lingvo en la mondo. Fakte, preskaŭ mil tiaj lingvoj estas kreitaj kaj publikigitaj ekde la Mezepoko ĝis nun. Laŭ mia sperto, kaj post iom da studo, la nura kiu meritus atenton krom la Zamenhofa estus Tokipono. Ĉar temas pri tre originala kreitaĵo kiu, samtempe, estas ia “amika lingvo” de Esperanto. Ni vidu kelkajn el ĝiaj trajtoj.

(Por pli da informo pri aliaj "artefaritaj lingvoj" vidu tiun artikolon:https://pacamondo.blogspot.com/2018/08/aliaj-planlingvoj-cu-interesaj-ciu.html.) 


                     


1.- KIO ESTAS TOKIPONO?

- Tokipono (mallongigo: TP; propralingve: toki pona) estas planlingvo kreita de Kanada esperantistino Sonja Lang. La unua libro estis publikigita en la jaro 2001. Kelkajn jarojn poste ĝi estis eĉ prezentita en Universala Kongreso de Esperanto.
- La ĉefa trajto de Tokipono estas la celo prezenti kaj uzi “minimumisman lingvon” kiu povu helpi homojn trovi feliĉon per la uzado de simpla maniero esprimi ideojn. Temas pri ia "jogo" por la menso, bazita sur "Aziaj filozofioj". 

- Tiucele, TP havas nur 14 literojn kaj ĉirkaŭ 120 vortojn. Kaj, principe, ne eblas aldoni pliajn. Tamen dum la lastaj jaroj oni kreis la eblecon nomi landojn kaj la lingvojn de tiuj landoj. Krome, kelkaj vortoj estis aldonitaj aŭ modifitaj.

- Kvankam la ĉefa maniero skribi la lingvon estas per latinidaj literoj, tamen oni akceptas skribi ĝin per iu ajn alfabeto aŭ per iu ajn sistemo de idiografiaĵoj. Tiucele, oni eĉ elpensis skribsistemojn aplikeblaj al TP. La ĉefa el ili estas tiu piktogramaro nomata sitelen pona, kreita de Sonja Lang mem.

- La signifo de la lingvo-nomo toki pona estus pli-malpli “lingvo de bono” aŭ “lingvo de feliĉeco”. Tiu “feliĉeco” estus atingebla per la uzado de la “simpleco” de la lingvo.

- TP estas iom sukcesa kreitaĵo. Ĝi estas parolata aŭ konata de kelkaj miloj da homoj, multaj el kiuj estas esperantistoj. Precipe estas ĝi uzata ĉe Fejsbuko, en kelkaj fakaj grupoj kiuj kutime uzas la anglan kiel ilo por diskutadoj; sed ankaŭ estas grupoj kiuj uzas aliajn lingvojn kiel la francan, Esperanton aŭ TP mem. 


2.- ALFABETO KAJ PRONONCO.

- Tokipono havas nur 14 literojn, el kiuj estas: 5 vokaloj (a, e, i, o, u); 2 duonvokaloj (j, w) ; kaj 7 konsonantoj (k, l, m, n, p, s, t). Ĉiuj literoj devas estis skribitaj ĉiam minuskle.

- La prononcado de ĉiuj literoj egalas al la elparolo de tiuj literoj en Esperanto. La nura escepto estas w, kiu egalas la esperantan “ŭ”.

- Tamen, direndas ke, cele faciligi al azianoj (kaj al aliaj homoj) la elparolon de TP, kelkaj el tiuj literoj povas estis prononcataj de pli ol unu maniero. Tio utilas ankaŭ al trans-skribado de nomoj kaj vortoj de aliaj lingvoj. Tiel: 

  - k = k, g
  - l = l, r
  - p = p, b, f, v
  - s = s, ŝ, z
  - t = t, d

Ĉiukaze, la plej “normala” maniero de la elparolado de ĉiuj tokiponaj literoj estas tiu menciita unue, t.e.: same kiel en E-o, krom w= “ŭ”.


 Jen la frazo “mi povas paroli Tokiponon” skribita per la jenaj skribmanieroj: latinida, Tengŭar, ĉina, sitelen sitelen (=desegno-desegno) kaj sitelen pona ("desegno- bona")


3.- ETA VORTARO

- Ĉirkaŭ 10% de la kompleta vortaro  de TP estas vortoj iamaniere “eltiritaj kaj adaptitaj” disde Esperanto. Ekzemple: pona (= bona), suno (=suno), pini (=fini), ktp. La aliaj vortoj estas “eltiritaj” el lingvoj kiel la nederlanda, la angla, la franca, la ĉina, ktp.

- Ni vidu nur 25-30 el la vortoj de TP. Tio sufiĉos por kompreni la sistemon kaj gramatikon de la lingvo. Direndas ke TP estas ne nur minimumema lingvo, sed ankaŭ “izola” lingvo (= same kiel, ekzemple,  la ĉina, la vjetnama kaj kelkaj trajtoj de la angla). Do, unu sama vorto povas estis tradukita kiel substantivo, verbo, adjketivo, adverbo, ktp, dependante de la loko de la frazo kie ĝi aperas. Poste ni vidos kelkajn ekzemplojn por pli bone kompreni tion.

Jen la vortareto:

  - ala: ne, nenio
  - ali: ĉio, ĉiu, ĉia
  - ike: malbono, malbona, malbone, malboni, malfacila, malfeliĉa, ktp
  - ilo: ilo, instrumento, laborilo
  - jan: homo. jan pona: amiko
  - kama: veni
  - ken: povi, kapabli
  - kili: frukto
  - lape: dormi
  - lili: malgranda, malgrande, malgrandi, ktp
  - mani: mono
  - meli: virino, knabino
  - mi: mi
  - mije: viro, knabo
  - moku: manĝi, manĝaĵo
  - mute: multe, multaj, pluralo, ktp
  - ni: tio, tiu
  - olin: ami, ŝati, aprezi; amo, ŝato, aprezo, plaĉo, ktp
  - pali: fari, faro, agi, ago
  - pini: fini, fino, finiĝi
  - pona: bona, simpla, facila, feliĉa; bone, simple, facile, ktp
  - sina: vi
  - suli: granda, grande, grandi, ktp
  - suno: suno
  - tawa: iri, foriri, veturi, moviĝi, ktp. Kiel prepozicio: al
  - tenpo: tempo (tenpo pini: hieraŭ; tenpo ni: nun, hodiaŭ; tenpo kama: morgaŭ; tenpo suno: tago)

  - toki: paroli, elparoli; vorto; saluto, ktp
  - tomo: domo; loko
  - wile: voli, volo, deziro.



 Jen ofta frazo ĉe tokiponistoj: ali li pona (ĉio estas bona) skribita per la sistemo sitelen pona


4.- BAZA GRAMATIKO


Aldonendas ankaŭ kelkaj “vortetoj” kiu ne havas propran signifion rilatan al reala aĵoj, sed kiuj estas nepraj por la konstruado de frazoj kaj la kompreno de la gramatiko. Menciendas la jenaj:

  - e: utilas kaj necesas por marki la “rektan objekton” (t.e.: la “akuzativon”!!)

 -la: utilas por indiki la kuntekston, adverbigi vortojn ktp. Oni vidos ekzemplojn sube.
  - li: utilas por distingi kaj disigi la subjekton disde la predikato. Tamen, “li” ne estas uzata kiam la subjekto estas mi aŭ sina (=mi, vi).

  - seme: uzenda por demandoj. Ekz: tenpo seme?= kiam?; tomo seme?= kie?


Jen kelkaj bazaj gramatikaj reguloj.

1.- La ordo de la frazo devas esti ĉiam: subjekto + predikato. Kaj ene de la predikato, nepras la ordo: verbo + rekta objekto + nerekta objekto + adjektoj kaj aliaj komplementoj. Ne eblas aliaj frazordoj.

2.-  Adjektivoj (inkluzivante posesivojn) situendas ĉiam post la substantivoj. Ni vidu nun kelkajn ekzemplojn de tiuj du supraj reguloj:

- tomo lili: malgranda domo; 
- tomo mi: mia domo
- kili ni li pona: tiu frukto estas bona (aŭ bongusta)
- tomo sina li pona tawa mi: via domo estas bona al mi (=mi ŝatas vian domon)
- jan pona mi li moku e kili lili: mia amiko manĝas malgrandan frukton.

 3.- Se oni volas indiki “kuntekston”, tio estas indikenda tuj antaŭ la subjekto. Tiel:
   -tenpo pini la, mi moku e kili: hieraŭ, mi manĝis frukton (notu ke “tenpo pini la” estas ankaŭ tradukebla per “antaŭ iom da tempo”, “pasintece”, ktp; t.e. iam ajn “kiam la tempo jam finiĝis”) 


5.- KELKAJ FRAZOJ KAJ EKZEMPLOJ

  - toki! mi jan Toni: saluton! Mi estas Toni (la homo Toni)
  - kama pona!: bonvenon, estu bonvena!
  - mi toki e toki epelanto: mi parolas Esperanton.
  - mi toki e toki pona: mi parolas Tokiponon.

  - tomo mi li suli: mia domo estas granda.
  - mi wile e moku: mi volas manĝi
  - suno li pona: la suno estas bona (aŭ bela, ktp)
  - kili ni li ike: tiu frukto estas malbona (aŭ malgusta,ktp)
   

  - mi olin e sina: mi amas vin
  - mi olin ala e sina: mi ne amas vin
  - mi tawa: mi iras (=adiaŭ, ĝis -esprimate de tiu kiu iras for)
  - tawa pona: bonan iradon (=adiaŭ, ĝis -esprimate de tiu kiu restas)


Kaj nun ni vidu kaj analizu unu iom "kompleksan frazon":


 - tenpo ni la, mi wile moku e moku ni: nun mi volas manĝi tiun manĝaĵon

Kiel dirite:

- unue situas la "kunteksta esprimo"(tenpo ni la = nun, hodiaŭ, en tiu ĉi tempo, ktp); 
-  poste venas la subjekto (mi); ne uzendas  li por indiki la predikaton pro tio ke la subjetkto estas mi;
- moku utilas kiel verbo sed ankaŭ kiel substantivo (manĝaĵo), kaj tie la uzo de “e” por indiki la rektan objekton estas bezonata. La demonstrativo ni situas post la substantivo moku.

  Kaj jen ni alvenis al la fino de tiu artikoleto. Mi esperas ke ĝi plaĉis al vi.  Memkompreneble, kvankam Tokipono estas simpla lingvo, restas ankoraŭ multaj vortoj kaj karakterizaĵoj por kompletigi la klarigadon kaj la studon de la lingvo. Sed tiu ĉi artikoleto estas nura "enkonduko". 

pona tawa sina (= dankon, bonaĵon al vi).



         Ekzemploj de "kompleksaj simboloj" de "sitelen pona" (farita de 2 vortoj kaj 2 signoj):

            - pilin ike: senti malbone
            - telo lete: akvo malvarma
            - kala lili: fiŝo malgranda 
            - toki pona: lingvo bona




 Jen la tuta lingvo per la skribsistemo sitelen pona


(Aldonindas tiu artikolo, verkita de mi: https://pacamondo.blogspot.com/2020/10/toki-pona-per-grekaj-literoj-toki-pona.html )






miércoles, 19 de febrero de 2020

- INTERNACIA TAGO DE LA GEPATRA LINGVO

- DÍA INTERNACIONAL DE LA LENGUA MATERNA

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 Esperanto


- Ĉiun 21-an de februaro, UNESKO kaj UEA festas la Internacian Tagon de la Gepatra Lingvo. Sen esperanto la minoritataj lingvoj estas malfacile respektataj. La deviga instruado de "imperiismaj" lingvoj en lernejoj estas vera ilo de daŭriga kultura kaj eĉ politika sklavismo. Male, subteni la instruadon de Esperanto signifas defendi lingvan justecon kaj kulturan ekvilibron tra la mondo.

  Tiu ĉi artikolo ne estas verkita kontraŭ iu ajn lingvo aŭ kulturo. Esperanto estas trahistorie persekutata en multaj landoj, tiel grandaj kiel “malgrandaj”. Kaj estas kurioze konstati tion, ke nuntempe Esperanto estas tre aprezata de sentivaj homoj en landoj historie “imperiismaj”. Temas nur pri justeca afero. Nenio pli.
    
   Estas ja multaj la kialoj de multaj homoj, en ĉiuj tempoj de antaŭ 130 jaroj,  por forigi Esperanton kaj ne lerni ĝin. Unu el tiuj kialoj estas tio, “ke ĝi estas parolata de neniu” aŭ ke “ĝi utilas al nenio”. Estus ja bone ke tiuj homoj vidu la 25 subajn bildojn. Bonan tagon al ĉiuj!!

-----------------------------------------------------------------------------------------------
Español

- Cada 21 de febrero, la Unesco junto con la Asociación Universal de Esperanto (AEU) celebran el Dia Internacional de la Lengua Materna. Sin el esperanto, las lenguas minoritarias son difícilmente respetadas. La enseñanza obligatoria de lenguas "imperialistas" en los colegios es un verdadero instrumento de perpetuación del esclavismo cultural e incluso político.  Por el contrario, apoyar la enseñanza del esperanto significa defender la justicia lingüística y el equilibrio cultural a través del mundo.

   Este artículo no se escribe contra ninguna lengua ni cultura. El esperanto ha sido perseguido a lo largo de la historia en muchísimos países, grandes y "pequeños". Y resulta curioso constatar que actualmente el Esperanto es muy apreciado por gentes sensibles en países que han sido históricamente "imperialistas". Es un problema sólo de justicia. Nada más.

    Son muchas las razones que, desde hace más de 130 años, se aducen normalmente para desechar el esperanto y no querer aprenderlo. Una de estas razones es que "no lo habla nadie" o que "no sirve para nada". Sería bueno que quienes piensan esto pudieran ver las 25 imágenes elegidas que se muestran abajo. ¡Buen día a todos!

En Esperanto


Lastajara afiŝo en la Urda lingvo//Cartel del año pasado en el idioma Urdu, en el que la Unesco apoya el uso del esperanto




Undécimo Mandamiento: Aprende esperanto



Pekinaj Esperantistoj//Esperantistas en Pekín


Junaj samideanoj en Norda Afriko// Jóvenes esperantistas en el norte de África



Herzberg: La Esperanto Urbo en Germanio. Same okazas en Gora, Pollando// Desde 2006 la ciudad alemana de Herzberg am Harz se autodenomina "la Ciudad del Esperanto". Todos los carteles, menús en restaurantes, etc, son bilingües. El esperanto se enseña en todos los colegios.  La ciudad de Gora en Polonia hace igual. El sueño de Zamenhof hecho realidad



Cartel de la Asociación Esperantista de Corea



Lecionoj en Irano/ Clases en Irán



IJK en Hispanio, 2018//Congreso Internacional Juvenil en España, 2018



Dua Komuna E-o Kongreso inter Japanio kaj Koreio// 2º Congreso de Esperanto común a Japón y Corea. Por separado ha habido 108 congresos en Japón y más de 50 en Corea




Jen numero de la Revuo de UEA, kiu montras bildon de Indoneziaj samideanoj// Revista oficial de la Asociación Universal de Esperanto. Esta portada en particular muestra una imagen de la asociación juvenil de Indonesia



Asocio de "amikoj" en Belgio kiu decidis uzi Esperantan nomon// "Amikoj" significa "amigos" y es el nombre elegido por esta asociación de jóvenes belgas. ¿Hubiera sido mejor  un nombre en flamenco, francés, alemán...o inglés?  




Cartel del partido político francés "Europa Democracia Esperanto". Suelen obtener entre 20.000 y 30.000 votos, cantidades insuficientes, pero bastante más de lo que algunos hubieran adivinado




Congreso Asiático de Esperanto en Vietnam, 2019




Asociación Pakistaní de Esperanto




Google también traduce al Esperanto desde 2012




2015: Tunizia E-o Kongreso// 2015: Congreso Tunecino de Esperanto


la venonta Universala Kongreso estos en Montrealo, Kanado// El "Universala Kongreso"-UK- de 2020 se celebrará en Montreal. El propio Justin Trudeau apoyó personalmente la candidatura



 Ene de aŭtobusoj en Bratislavo. Tiaj bildoj en turismaĵoj okazas en dekoj da urboj // En los autobuses de Bratislava. Son varias decenas las ciudades que, de una u otra manera, lo usan para el turismo

Cartel de la Juventud Esperantista Brasileña: "El Esperanto es preservación cultural"




E-o Kongreso en Togolando// Congreso de Esperanto en Togo, país donde cientos de niños aprenden el esperanto desde muy pequeños. Igual sucede en Benín, Camerún, R.D. del Congo, Tanzania, etc


Kelkaj miloj da infanoj lernas E-on en orientaj landoj// Varios miles de niños en China saben hablar esperanto. La mayoría de ellos lo ha aprendido en el colegio como primera lengua "extranjera". En el mundo hay 110 universidades que enseñan el esperanto. Varias de ellas son chinas.



Libro Servo en iu Kongreso//"Servicio de Libros" durante un Congreso de Esperanto. Una producción literaria - y musical- más grande que la del 99% de las lenguas del mundo. ¿Se puede obviar una realidad así?



"Esperanto Televido" elsendas el Aŭstralio, lando kie la movado estas deĉiame tre aktiva // "Esperanto Televisión", que emite desde Australia, país donde el movimiento esperantista es muy activo desde siempre



Kunkongreso en Britio. En Esperantujo ne estas "Briteliro"// Congreso conjunto entre esperantistas franceses y británicos en Dover, en 2019. Aquí no hay Brexit. Una prueba más de que el "País del Esperanto" es una especie de "Universo Paralelo" que se rige por normas propias.